Değişkenler, primitive tipler ve printf

Değişkenler programın hafızası. Her değişkenin bir tipi var ve tip, hem ne saklayabileceğini hem de ekrana nasıl basılacağını belirler. Çıktı sorularında 7 yerine 7.0 yazmak ya da 'A' + 1 sonucunu B sanmak, bu sayfadaki kuralları bilmemekten gelir.

Altın kurallar:

1. Tip önce, ad sonra: int age = 19;. Tip bir kez yazılır, sonra sadece adı kullanırsın.
2. Ondalıklı sayı literali double’dır. 2.5 double, 2.5f float.
3. Küçükten büyüğe otomatik, büyükten küçüğe cast: int → double kendiliğinden olur, double → int için (int) gerekir.
4. char aslında bir sayı. 'A' + 1 int verir: 66.
5. printf’te %.2f yuvarlar, (int) cast keser.

Değişken tanımlama ve atama

int age;            // tanımlama (declaration)
age = 19;           // atama (assignment)
int goals = 3, assists = 5;   // tanım + ilk değer (initialization)
double gpa = 3.25;
char grade = 'B';
boolean passed = true;
System.out.println(age + " " + goals + " " + assists + " " + gpa + " " + grade + " " + passed);
age = age + 1;      // sağ taraf önce hesaplanır, sonra age'e yazılır
System.out.println(age);

19 3 5 3.25 B true
20

= matematikteki eşitlik değil, atamadır: sağdaki değeri hesapla, soldaki kutuya koy. Bu yüzden age = age + 1 anlamlıdır: eski değeri al, bir ekle, geri yaz.

Değişken adı kuralları: harf, rakam, _ ve $ içerebilir, rakamla başlayamaz, int ya da class gibi ayrılmış kelime (keyword) olamaz. Gelenek olarak küçük harfle başlar ve kelimeler büyük harfle birleşir: totalScore, studentCount (camelCase).

TUZAK · değer atanmamış değişken. int count; deyip hiç değer vermeden System.out.println(count); yazarsan derlenmez: variable count might not have been initialized. Metot içindeki yerel değişkenlerin varsayılan (default) değeri yoktur.

Sekiz primitive tip

Java’da sekiz temel (primitive) tip var. Sınavda en çok int, double, char ve boolean geçer; diğerlerinin varlığını ve sırasını bilmen yeter.

Aralıklar Java’nın kendi sabitlerinden alındı:

System.out.println(Byte.MIN_VALUE + " " + Byte.MAX_VALUE);
System.out.println(Integer.MIN_VALUE + " " + Integer.MAX_VALUE);
System.out.println(Long.MAX_VALUE);

-128 127
-2147483648 2147483647
9223372036854775807

String primitive değildir. Bir sınıftır (class), çift tırnakla yazılır: "Ali". char tek tırnakla ve tek karakterdir: 'A'. 'Ali' derlenmez.

Taşma (overflow)

int’in sınırını aşarsan Java hata vermez, sayı öbür uçtan geri gelir:

int m = Integer.MAX_VALUE;
m = m + 1;
System.out.println(m);

-2147483648

char bir sayıdır

Her karakterin bir kodu var (Unicode). Ezber için üç tane yeter: 'A' = 65, 'a' = 97, '0' = 48. char ile aritmetik yapınca sonuç int olur.

char c = 'A';
System.out.println(c + 1);            // char + int = int
System.out.println((char) (c + 1));   // tekrar char'a çevir
System.out.println('a' + 'b');        // 97 + 98, iki sayı
System.out.println("" + 'a' + 'b');   // önce String, sonra birleştirme
char c2 = 'A';
c2++;                                 // ++ char olarak kalır
System.out.println(c2);
System.out.println((int) '0');

66
B
195
ab
B
48

TUZAK · iki char toplamı. 'a' + 'b' sonucu ab değil, 195. + iki tarafta da String yoksa toplama yapar. Birleştirme istiyorsan başa "" koy.

Tip dönüşümü ve casting

Genişletme (widening conversion): küçük tipten büyüğe otomatik olur, veri kaybı yoktur. Sıra: byte → short → int → long → float → double.

Daraltma (narrowing conversion): büyükten küçüğe. Veri kaybı olabileceği için derleyici zorla ister: cast yazarsın. Cast ondalık kısmı keser (truncate), yuvarlamaz.

int i = 7;
double dd = i;                  // widening, otomatik
System.out.println(dd);
double x = 9.99;
int t = (int) x;                // narrowing, cast şart
System.out.println(t);
System.out.println((int) -3.7);                 // sıfıra doğru keser
System.out.println((int) 3.7 + (int) 2.6);      // 3 + 2
System.out.println((int) (3.7 + 2.6));          // (int) 6.3
System.out.println(Math.round(3.7));            // yuvarlama böyle yapılır

7.0
9
-3
5
6
4

Cast yazmazsan:

int x = 2.5 * 2;
float f = 1.5;

Narrow.java:3: error: incompatible types: possible lossy conversion from double to int
        int x = 2.5 * 2;
                    ^
Narrow.java:4: error: incompatible types: possible lossy conversion from double to float
        float f = 1.5;
                  ^
2 errors

2.5 * 2 = 5.0 olsa bile tipi double’dır; derleyici değere değil tipe bakar.

printf ile biçimli çıktı

System.out.printf bir biçim metni (format string) alır, içindeki % ile başlayan belirteçlerin (format specifier) yerine argümanları sırayla koyar. println gibi otomatik satır atlamaz; satır sonu için %n (ya da \n) yazarsın.

String name = "Deniz";
int score = 87;
double avg = 78.456;
System.out.printf("%s scored %d points%n", name, score);
System.out.printf("Average: %.2f%n", avg);
System.out.printf("Average: %.1f%n", avg);

Deniz scored 87 points
Average: 78.46
Average: 78.5

TUZAK · %.2f yuvarlar, cast keser. printf("%.1f", 78.456) → 78.5. Ama (int) 78.9 → 78. İkisini karıştırma.

İPUCU · Türkçe bilgisayarda virgül. printf sistemin yerel ayarını (locale) kullanır. Türkçe ayarlı bir bilgisayarda %.2f sonucu 78,46 diye virgülle basılabilir. Sınavda İngilizce kabul edilir: nokta yaz.

Çözümlü örnek: takas (swap)

İki değişkenin değerini değiştirmek için üçüncü bir kutu gerekir. Yoksa biri kaybolur.

int a = 3, b = 8;
int temp = a;   // a'nın değerini sakla
a = b;
b = temp;
System.out.println(a + " " + b);

8 3

              a   b   temp
başlangıç     3   8   -
temp = a      3   8   3
a = b         8   8   3
b = temp      8   3   3

Sık yapılan hatalar

int p = 5;
int q = p;
p = 10;
System.out.println(p + " " + q);

System.out.printf("%d-%d%n", 7, 3);

System.out.printf("Total: %.2f%n", 12.0 / 7);

System.out.printf("[%4d][%-4d]%n", 7, 7);

char ch = 'C';
System.out.println(ch + 2);
System.out.println((char) (ch + 2));

System.out.println('x' + "y" + 'z');
System.out.println('x' + 'y' + "z");

double v = 5.9;
int w = (int) v * 2;
int w2 = (int) (v * 2);
System.out.println(w + " " + w2);

int r = 2147483647;
r++;
System.out.println(r);

int k = 4;
double z = k / 8;
double z2 = k / 8.0;
System.out.println(z + " " + z2);

int a = 2.5 * 2;       // line 1
double b = 7;          // line 2
float c = 1.5;         // line 3
long d = 100;          // line 4

int s1 = 1, s2 = 2;
s1 = s2;
s2 = s1;
System.out.println(s1 + " " + s2);

System.out.printf("%s is %d years old and has a %.1f GPA%n", "Ali", 20, 3.456);